Optimaal video kijken op de PC

Videocodecs

We beginnen met het belangrijkste aspect van een videobestand, de gebruikte videocodec. Wie zelf videobestanden gaat maken weet dat er tientallen opties bestaan om video te coderen; DivX, XviD, x264, Nero Digital, etc. etc. Gelukkig hoef je voor het afspelen van al deze soorten video bestanden niet stuk voor stuk al deze videocodecs te installeren. Immers; de meeste van alle bekende videocodecs zijn gebaseerd op open standaarden uit de MPEG-familie en door een juiste decoder voor alle hoofdsoorten MPEG te installeren, is het in de regel mogelijk om videos gemaakt met alle daarop gebaseerde codecs af te spelen.

De term MPEG staat voor Motion Picture Expert Group, een consortium van diverse bedrijven, universiteiten en individuen die al sinds de oprichting in 1988 werken aan uiteenlopende standaarden voor video- en audiocompressie. De eerste ontwikkelde standaard kennen we als MPEG1 en is bijvoorbeeld jarenlang gebruikt als compressietechniek voor Video CD's.

In de loop van de jaren negentig kwam het consortium met MPEG2, een nieuwe audio- en videocompressie standaard met veel betere resulaten en daarnaast ondersteuning voor hogere resoluties. Waar MPEG1 beperkt was tot een kwart van de PAL/NTSC resoluties, kon MPEG2 wel de volledige resolutie van TV aan. Later bleek MPEG2 zelfs geschikt voor video in HD resolutie, zowel 1280x720 als 1920x1080. Waar MPEG1 inmiddels vrijwel geheel is uitgestorven, wordt MPEG2 nog volop gebruikt. Zo is MPEG2 de standaard compressie voor DVD's, maar ook voor digitale TV uitzendingen via kabel of satelliet. Voor nieuwe applicaties begint MPEG2 juist minder populair te worden; nieuwere compressietechnieken bieden veel betere beeldkwaliteit bij dezelfde bandbreedte, of andersom vergelijkbare kwaliteit bij veel lagere bandbreedte.

MPEG4

Het gros van de moderne videocodecs is gebaseerd op de meest recente MPEG4 standaard. Binnen deze laatste MPEG-versie bestaan er twee soorten videocompressie. Enerzijds MPEG4 Part 2, ook bekend als MPEG4 ASP (Advanced Single Profile). Anderzijds MPEG4 Part 10, ook bekend onder de namen MPEG4 AVC (Advanced Video Codec) en H.264. Videocodecs gebaseerd op MPEG4 Part 2 zijn sinds eind jaren 90 beschikbaar en hebben een ware revolutie ontketend als het gaat om het downloaden van video. De bekendste implementaties van MPEG4 ASP zijn DivX, XviD en 3ivX, maar er zijn er nog veel meer. Dankzij dergelijke codecs bleek het mogelijk om een op MPEG2 gebaseerde DVD opnieuw te comprimeren totdat deze op één of twee CD's past, zonder noemenswaardig kwaliteitsverlies. We praten bij DivX, XviD en 3ivX dus uitdrukkelijk over implementaties: de drie programma's encoderen MPEG4 ASP streams allen op hun eigen manier - de één wat beter dan de ander - maar de streams die eruit rolren zijn met iedere decoder die zich aan de standaard houdt probleemloos af te spelen. Nog steeds zijn de meeste videobestanden die je kunt downloaden gebaseerd op MPEG4 ASP. Gek genoeg is de standaard eigenlijk alleen in het minder legale circuit populair geworden: er zijn weinig tot geen officiële gebruiksdoelen bekend.

DivX is net als bijvoorbeeld XviD en 3ivX een implementatie van MPEG4 ASP.

Dat laatste geldt niet voor MPEG4 AVC ofwel H.264, de meest complexe videocodec van dit moment. Pas sinds enkele jaren is H.264 compressie daadwerkelijk in de vorm van diverse codecs beschikbaar. De beeldkwaliteit afgezet tegen de benodigde bandbreedte is nog stukken beter dan bij MPEG4 AVC. De nieuwste MPEG-telg leent zich vooral goed voor video in HD-resolutie. Waar bij video in Full HD (1920x1080) in MPEG2 eigenlijk wel minimaal rond de 25 Megabit per seconde nodig is voor een mooi plaatje, heeft H.264 aan zo'n 8 tot 12 Megabit per seconde al voldoende. Bekende H.264 codecs waar je op de PC mee aan de slag kunt gaan zijn bijvoorbeeld x264 en Nero Digital. Ook de nieuwste versie van Apple Quicktime is gebaseerd op H.264. De compressietechniek wordt inmiddels ook al flink ingezet op andere fronten; zo is MPEG4 AVC één van de drie gebruikelijk videocompressietechnieken voor HD DVD's en Blu-ray schijven, maar is het ook de basis voor HDTV uitzendingen via kabel of satelliet. Opnieuw geldt het dat wanneer je één H.264 decoder op je PC installeert, dat je in feite alle implementaties kunt afspelen.

Niet MPEG

Naast de verschillende MPEG-varianten zijn er nog een handvol andere populaire videocodecs. De belangrijkste is Windows Media Video en diens professionele tegenhanger VC-1. Deze codec is de basis voor WMV-bestanden en is een andere optie voor HD-films op HD-DVD en Blu-ray discs. Bij videos op internet kent VC-1 echter bij lange na niet de populariteit van de verschillende MPEG-varianten. Een andere codec die tegenwoordig veel gebruikt wordt draagt de naam VP6 en is de basis voor Flash Video, wat bijvoorbeeld gebruikt wordt op YouTube.

Een belangrijk gegeven is dat Windows XP van alle genoemde videocodecs standaard alleen ondersteuning biedt voor MPEG1 en Windows Media Video. Bij Windows Vista is daar alleen MPEG2 aan toegevoegd. Voor het bekijken van video met MPEG4 of andere compressie zal er altijd een losse codec geïnstalleerd moeten worden.