
Inleiding
Vorige week maakte ATI versie 8.3 van haar Catalyst videokaart drivers beschikbaar. Naar deze update werd door veel liefhebbers ongeduldig uitgekeken, aangezien ATI vanaf deze versie Crossfire X functionaliteit aan haar drivers toe zou gaan voegen. Dat betekent dat het met Catalyst 8.3 eindelijk mogelijk is om twee Radeon HD 3870 X2 kaarten te combineren op één moederbord, om op die manier de rekenkracht van vier GPU's te gaan combineren. Dergelijke Quad Crossfire functionaliteit wordt ons al sinds lange tijd beloofd, maar is nu eindelijk werkelijkheid geworden. Wij gingen direct aan de slag met twee 3870 X2's en tonen je in dit artikel wat je qua prestaties mag verwachten.
De Radeon HD 3870 X2 geniet sinds zijn introductie van een flinke populariteit. Belangrijkste reden is de scherpe prijsstelling: 3870 X2 kaarten zijn inmiddels al voor rond de 350 euro verkrijgbaar. Als je dan bedenkt dat de kaart over het algemeen sneller is dan nVidia's veel duurdere GeForce 8800 GTX en Ultra, dan mag je wel concluderen dat je een prima aankoop doet als het op prijs/prestatie-verhouding aankomt. Dat het combineren van twee GPU's op één kaart een trend gaat worden, blijkt wel uit het feit dat nVidia's toekomstige high-end kaart - de GeForce 9800 GX2 - óók een dual-GPU ontwerp is.
Voor twee 3870 X2's betaal je in totaal zo'n 700 euro; een gigantisch bedrag, maar relatief gezien valt het wel mee. Immers, voor een GeForce 8800 Ultra - met slechts één in plaats vier GPU's - mocht je bij introductie ook bijna een dergelijke investering plegen.
We mogen het ATI niet al te kwalijk nemen dat we wat langer hebben moeten wachten op de mogelijkheid om de rekenkracht van vier GPU's te combineren. Immers; waar het al een beproeving is om veel games met twee chips te laten schalen, is dat met vier chips nog veel erger. Wanneer je het berekenen van 3D-beelden immers over vier GPU's gaat verdelen, kom je in de knoei met allerlei latencies en andere nare bijeffecten. ATI geeft dan ook zelf aan dat we zeker niet mogen verwachten dat de prestaties twee keer zo hoog worden als bij gebruik van één X2. Wel moet de nieuwe Crossfire mogelijkheid met de X2 kaarten volgens ATI garant staan voor de snelste game experience die op dit moment mogelijk is.
Om twee 3870 X2's te combineren heb je natuurlijk een Crossfire compatible moederbord nodig, ofwel een moederbord met twee videokaart sloten en een chipset van ofwel AMD/ATI zelf, ofwel Intel. Vanwege de flinke bandbreedte die de kaarten nodig hebben is de enige slimme keuze een Intel X38/X48 moederbord wanneer je gebruik wil maken van een Intel processor of een AMD 790FX moederbord wanneer je gebruik wil maken van een AMD processor. Vanzelfsprekend loont quad Crossfire alleen de moeite bij een snelle CPU's; je krijgt immers zo veel 3D power binnen je PC dat je processor al heel snel de bottleneck vormt.
Wij gingen aan de slag met ons huidige 3D testplatform bestaande uit een Intel Core 2 Extreme QX9650 processor, een ASUS Maximus Extreme (Intel X38 chipset) moederbord, 4 GB DDR3-1333 geheugen, een Western Digital Raptor 74 GB harddisk en een Cooler Master Real Power M1000 1000 Watt voeding.
Tijdens onze tests werd wel duidelijk dat een goede voeding bij een opstelling met twee 3870 X2's van groot belang is. Een op het systeem aangesloten stroommeter toonde aan dat het complete systeem in sommige gevallen tot meer dan 600 Watt verbruikte. Een 1000 Watt voeding is dus geen overbodige luxe. Let er sowieso op dat je twee PEG6 en twee PEG8 stroomconnectors nodig hebt.
In de grafieken op de volgende pagina's zijn de ATI kaarten rood gekleurd, nVidia kaarten groen en de Crossfire opstelling van twee 3870 X2's blauw.











