HDTV in Nederland: Stand van zaken 2009

Een goed leermoment

Toen begin 2008 bekendgemaakt werd dat de publieke omroep voor de grote sportevenementen een HDTV zender zou opstarten werd meteen ook aangegeven dat deze zender na de zomer weer zou verdwijnen. Het ging om een proef waarbij geleerd zou kunnen worden over HDTV formaten, samenwerking tussen de NOS, Technicolor en de kabelmaatschappijen en Canal Digitaal. Technicolor, het voormalig NOB, is namelijk een belangrijke spil in het web om HDTV uit te zenden. Het bedrijf verzorgt een groot deel van de technische faciliteiten voor de publieke omroep, en zorgt er bijvoorbeeld voor dat de beelden die uit de regie komen, omgezet worden naar een HDTV signaal dat naar decoders in de Nederlandse huiskamers gestuurd kan worden.  Tijdens de proef is door zowel de publieke omroep als door mensen van Technicolor en de kabelmaatschappijen dan ook goed geluisterd naar ervaringen van consumenten. Via verschillende internetfora werden ervaringen met het HDTV signaal besproken. Als resultaat van de feedback die op internet werd gegeven is tijdens de Tour de France bijvoorbeeld gekozen om signalen behalve in 720p formaat, ook in 1080i aan de kabelmaatschappijen aan te bieden. De Olympische Spelen zijn door UPC zelfs alleen in 1080i formaat uitgezonden, omdat bleek dat dit signaal bij de meeste gebruikers een scherper beeld opleverde dan 720p. De sportzomer 2008 was op veel punten dus een goede leerschool, en de NOS kon eind vorig jaar dan ook met tevredenheid op de HDTV-test terug kijken.

Publieke omroep in HD

De sportzomer 2008 was een test die naar meer smaakt uiteraard, en de publieke omroep heeft als eerste grote Nederlandse organisatie toegezegd haar zenders in 2009 permanent in HD beschikbaar te stellen. Oorspronkelijk was het doel om dit in maart te doen, maar door technische problemen zijn die plannen uitgesteld. Wanneer het nu exact gaat plaatsvinden is niet bekend, maar op enig moment zullen zowel Nederland 1, 2 als 3 in HD gaan uitzenden. Er zit hier echter wel een addertje onder het gras: net als tijdens de sportzomer in 2008 zullen veel programma’s op de HDTV kanalen eigenlijk van normale kwaliteit zijn, maar dan opgerekt naar HDTV formaat. Programma’s die in HDTV-formaat worden opgenomen zullen op de HD varianten van Nederland 1, 2 en 3 uiteraard wel in échte HDTV kwaliteit te bewonderen zijn. Helaas is op het moment van schrijven nog niet veel duidelijkheid over welke programma’s dat zullen zijn. De AVRO liet eind vorig jaar een demonstratie van het programma Tussen Kunst en Kitch zien dat in HDTV was opgenomen, en die beelden zagen er werkelijk prachtig uit. Ook andere omroepen experimenteren met HDTV en verwacht wordt dat er in de loop van 2009 steeds meer programma’s in HDTV geproduceerd gaan worden. Wanneer de publieke omroep overgaat naar HD zullen sowieso de beelden uit de studio 7 in HDTV worden doorgegeven, de studio waar Studio Sport en Studio Voetbal worden opgenomen. Maar beelden van het eredivisie voetbal zélf zullen bijvoorbeeld nog niet in HD zijn, omdat het voetbal simpelweg nog niet in HDTV wordt opgenomen. Wat dat betreft zal 2009 dus echt een overgangsjaar worden en op de HDTV zenders zal nog veel materiaal van normale kwaliteit te zien zijn. Eind 2009 hoopt de publieke omroep rond ‘prime time’, dat wil zeggen tussen zeven en tien uur ’s avonds, in ieder geval 15% van de programmering écht in HDTV kwaliteit uit te zenden. Of ze dat echt gaan halen valt echter te betwijfelen.

En de commerciëlen?

Van de publieke omroepen weten we dus wat dat Nederland 1, 2 en 3 vanaf later dit jaar in HDTV beschikbaar komen. De commerciële omroepen doen dergelijke beloften nog niet, en kijken de kat nog uit te boom. HDTV biedt weliswaar veel betere beeldkwaliteit, maar het maken van HDTV producties kost wél meer geld dan een normale uitzending. Camera’s, regieapparatuur, opslag en distributie zijn allemaal duurder, waardoor het maken van een programma in HDTV kwaliteit tussen de twintig en dertig procent meer kost dan dezelfde productie in normale kwaliteit. Voor commerciële omroepen is dat uiteraard lastig, want adverteerders gaan niet meer betalen om hun spotjes ook in HDTV te laten uitzenden. Zowel SBS als RTL hebben dan ook laten weten dat het technisch geen probleem is om over te schakelen naar HDTV, maar dat het moment nog niet rijp is. In november 2008 waren er in Nederland ongeveer 100.000 huishoudens met een HDTV ontvanger, en voor zo’n relatief kleine groep vinden de commerciële omroepen het nog niet verantwoord om een HDTV zender te starten, zeker niet in tijden van economische teruggang.

Zowel RTL als SBS hebben echter weldegelijk plannen klaarliggen om ook met HDTV te beginnen, wanneer dat zal gebeuren hangt echter voor een groot deel af van het succes dat de publieke omroep met HDTV zal behalen. RTL is, wanneer er besloten wordt om met HDTV te beginnen, van plan om meteen al haar vier zenders in HD aan te bieden, waarbij dus hetzelfde model wordt gevolgd als de publieke omroep. SBS gaat het voorzichtiger aanpakken en wil als eerste beginnen met Net5 in HD. Op deze zender worden veel buitenlandse series uitgezonden die al in HD beschikbaar zijn en waarmee de zender dus relatief makkelijk goede HDTV programma’s kan brengen. Hoewel ook SBS nog geen datum noemt, heeft het bedrijf wel door laten schemeren dat Net5 HD mogelijk al in 2009 van start kan gaan.